Sahte işletme dolandırıcılığında var olmayan ya da başka bir işletmenin adını kullanan bir firma, ödemeyi alıp ürünü ya da hizmeti vermez. Piyasanın çok altında fiyat, yalnızca havale ile ödeme, kişi adına IBAN ve acele ettirme en yaygın işaretlerdir. Marka servislerinin numarasını resmi siteden alın, ön ödeme yapmayın ve adresi belli işletmeleri tercih edin.
Sahte işletme dolandırıcılığı nedir?
Sahte işletme dolandırıcılığında, gerçekte var olmayan ya da başka bir işletmenin adını kullanan bir "firma" müşteriden para alır ve ürünü ya da hizmeti vermez. En sık karşılaşılan iki biçimi vardır:
- Sahte mağaza ve kampanya ilanları: Sosyal medyada çok ucuz fiyatlı ürün ilanı; ödeme havale ile istenir, ürün hiç gelmez.
- Sahte usta ve servisler: "Yetkili servis" ya da "7/24 çilingir" görünümündeki ilanlar; gelen kişi yüksek ücret ister, işi yarım bırakır ya da hiç gelmez.
İkisinde de ortak nokta, müşterinin acil ya da cazip bir anda karar vermeye zorlanmasıdır.
Sahte kampanya ilanlarının işaretleri
| İşaret | Neden şüpheli? |
|---|---|
| Piyasa fiyatının çok altında ürün | Gerçek bir işletme maliyetinin altında satış yapamaz; çok ucuz fiyat yemdir. |
| Yalnızca havale/EFT ile ödeme | Kartla ödemede itiraz hakkınız vardır; havalede paranızı geri almak çok daha zordur. |
| "Son 3 ürün", "kampanya bu gece bitiyor" | Acele ettirerek araştırma yapmanızı engellemek için kullanılır. |
| Kişi adına açılmış IBAN | Şirket adına satış yapan bir işletme genellikle şirket hesabı kullanır. |
| Yeni açılmış, yorumları kapalı hesap | Şikâyetlerin görünmesi engelleniyor olabilir. |
| Adres yok ya da yalnızca "online satış" | Ulaşabileceğiniz fiziksel bir yer yoksa sorun çıktığında muhatap bulamazsınız. |
Bir internet mağazasının gerçek olup olmadığını nasıl kontrol edersiniz?
- ETBİS kaydı: Türkiye'de elektronik ticaret yapan işletmelerin Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne (ETBİS) kayıtlı olması gerekir. Sitelerin alt kısmında genellikle ETBİS kayıt bilgisi ya da karekodu bulunur.
- Şirket bilgileri: Gerçek bir işletmenin unvanı, adresi ve iletişim bilgileri sitede açıkça yazar. "Hakkımızda" sayfası boşsa ya da yalnızca bir WhatsApp numarası varsa dikkatli olun.
- Kartla ödeme seçeneği: Güvenilir mağazalar kartla güvenli ödeme sunar. Kartla ödediğiniz bir alışverişte sorun çıkarsa bankanıza itiraz edebilirsiniz.
- Bağımsız yorumlar: Mağazanın kendi sayfasındaki yorumlar değil, başka platformlardaki yorumlar ve şikâyetler daha güvenilirdir.
- Telefon numarası: Mağazanın verdiği numarayı NetRehber'de sorgulayın; başka kullanıcılar bu numarayı bildirmiş olabilir.
Sahte usta ve servis tuzağı
Kapıda kalmak, kombinin bozulması, suyun taşması gibi acil anlarda insanlar internette ilk gördüğü numarayı arar. Dolandırıcılar da bu aramaları hedefler. Sık görülen senaryolar:
- Telefonda düşük fiyat, kapıda yüksek fatura: kapı açma için uygun bir fiyat söylenir; usta geldikten sonra "kilit değişmesi gerekiyor" diyerek çok daha yüksek bir tutar istenir.
- "Yetkili servis" taklidi: Marka adını kullanan ama markayla bağlantısı olmayan servisler, garanti kapsamındaki bir arızayı ücretli onarır ya da orijinal olmayan parça takar.
- Ön ödeme ile gelmeyen usta: "Yol ücreti" ya da "parça bedeli" adıyla önceden havale istenir; usta hiç gelmez.
Korunmak için
- Marka servisleri için numarayı markanın resmi web sitesinden, ürünün kutusundan ya da garanti belgesinden alın.
- Telefonda fiyat sorun ve fiyatın neleri kapsadığını netleştirin. İş başlamadan önce yazılı fiyat isteyin.
- Ön ödeme yapmayın. Gerçek bir usta işini yaptıktan sonra ücretini alır.
- Fatura ya da fiş isteyin. Fatura kesmeyen bir işletmeyle sorun çıktığında hak aramanız zorlaşır.
- Adresi olan işletmeyi tercih edin. Bölgenizdeki çilingir, servis ve ustaları çilingir, beyaz eşya servisi ve klima servisi rehberlerimizde adres ve kullanıcı yorumlarıyla bulabilirsiniz.
Dolandırıldıysanız ne yapmalısınız?
- Bankanızı hemen arayın. Kartla ödediyseniz harcama itirazı başlatın. Havale yaptıysanız bankanıza durumu bildirin; alıcı banka ile iletişime geçmeleri için talepte bulunun. Ne kadar erken bildirirseniz şansınız o kadar artar.
- Delilleri saklayın: İlanın ekran görüntüsü, yazışmalar, dekont, karşı tarafın IBAN ve telefon numarası.
- Şikâyette bulunun. Dolandırıcılık bir suçtur; savcılığa ya da en yakın karakol veya jandarmaya başvurabilirsiniz. Tüketici sorunlarında e-Devlet üzerindeki Tüketici Bilgi Sistemi'nden (TÜBİS) başvuru yapabilirsiniz.
- Diğerlerini uyarın. Dolandırıcının telefon numarasını NetRehber'de bildirin; aynı numarayla aranan bir sonraki kişi sizin yorumunuzu görür.
Sık sorulan sorular
Sosyal medyada çok takipçisi olan bir hesap güvenilir midir?
Takipçi sayısı satın alınabilir. Hesabın ne zamandır açık olduğu, gerçek müşteri yorumları ve şirket bilgileri takipçi sayısından daha önemli göstergelerdir.
Kapıda ödeme güvenli mi?
Ön ödemeye göre daha güvenlidir, ama paketi kargo görevlisinin yanında açıp kontrol etmeden ödeme yapmayın. Paket içinden boş kutu ya da farklı ürün çıkabilir.
Ustanın istediği ücret telefonda söylenenden çok fazla, ödemek zorunda mıyım?
Önceden anlaştığınız fiyatın dışında, size sorulmadan yapılan bir iş için ödeme yapmaya zorlanamazsınız. Tartışmayı büyütmeden fatura isteyin, durumu kayıt altına alın ve gerekirse tüketici hakem heyetine başvurun. Can güvenliğinizi tehdit eden bir durumda 112'yi arayın.
İlgili yazılar
- "Kargonuz Teslim Edilemedi" SMS’i: Oltalama Mesajları Nasıl Anlaşılır?
- Kredi Kartı Bilgilerimi Dolandırıcılara Verdim: İlk 15 Dakikada Yapmanız Gerekenler
- Spam ve Dolandırıcılık Amaçlı Telefon Aramaları: Dikkat Etmeniz Gereken 10 Kritik Nokta
Sizi arayan bir numaradan şüpheleniyorsanız NetRehber'de numarayı sorgulayabilir, diğer kullanıcıların yorumlarını okuyabilir ve kendi deneyiminizi ekleyebilirsiniz. Dönemlik verilerimiz için Spam ve Dolandırıcılık Arama Raporları'na göz atın.